گردوی شهمیرزاد

Home » گردوی شهمیرزاد

DSC_0078تاریخچه گردو:

گردو یکی  از محصولات مهم چند منظوره در باغبانی  و از قدیمی ترین گونه های گیاهی است که در روی کره زمین وجود داشته است. در یونان قدیم و در مصر باستان در معبد ‍ژوپیتر برای کسانی که تازه ازدواج می کردند، برگ و شاخه های گردو را زیر پایشان می انداختند وبر این باور بودند که عروس و داماد از قید جادو و طلسم رها شده و خوشبخت زندگی خواهند کرد. از چوب٬پوست  ٬برگ و مغز گردو در صنایع مختلفی مثل صابون سازی ٬رنگ رزی ٬شیرینی پزی ٬کاغذ سازی٬ صنعت چوب و  مبلمان ٬صنایع نفت  ٬تهیه   تانن   ٬کربن اکتیو ٬دارو سازی و روغن کشی  استفاده می شود..محصول گردو از نظر اقتصادی بسیار ارزشمند است.بررسی های اولیه نشان می دهد که فرم های اولیه گردو در مناطقی از آسیا ٬اروپا و آمریکای شمالی رشد می نموده است.تغییرات آب و هوایی خصوصا در آخرین دوره یخبندان باعث تغییر پراکندگی مناطق رشد این جنس به شکل امروزی گردیده است.جنس گردو دارای بیست و یک گونه است که اکثر آن ها در آسیای مرکزی ٬شرقی ٬خاور میانه٬ دامنه کوه های “کارپات” در جنوب شرقی اروپا ٬ دامنه کوه های هیمالیا٬ شمال آفریقا ٬ یونان و برخی ایالت های آمریکا پراکنده اند.اما حالت وحشی گردوی ایرانی (Juglans regia L) در منطقه  کوه های کارپاتیان در شرق اروپا ٬سراسر ترکیه عراق ٬ایران ٬جنوب روسیه ٬افغانستان تا مناطق شمال غربی هیمالیا یافت شده اند.

برخی گردو را بومی آناتولی دانسته که دارای تاریخچه ای طولانی از کشت  در این منطقه می باشد.برخی دیگر این گونه را بومی چین معرفی کرده اند.هم چنین محققین زیادی نیز معتقدند که منشا گردو ایران بوده و ازین جا به سمت شرق٬  ابتدا به هند و بعد از آن حدود ۱۵۰ سال قبل از میلاد به چین انتقال یافته است و سپاه اسکندر در بازگشت خود آن را به اروپا برده است.در ایران درختان کهنسال گردو را در بسیاری از مناطق کشور می توان یافت که سن آنها از چند صد سال نیز تجاوز می نماید.این گونه بصورت خودرو در جنگل های شمال کشور نیز دیده می شود.

 گیاه شناسی گردو:

گردو درختی از زیر شاخه نهان دانگان ٬رده دو لپه ای هاٰ٬زیر رده بی گلبرگان ٬ راسته شاتون داران و تیره گردو و جنس گردو که گردو (Juglans) یکی از جنس های مهم خانواده گردو (Juglandacea) می باشد.جنس گردو دارای بیست و یک گونه است که مهم ترین کونه آن  ( Juglans regia) می باشد که به گردوی ایرانی معروف است که در بسیاری از کشورها بصورت تجاری پرورش داده می شود. گونه های دیگر گردو بیشتر بصورت منطقه ای و اکثرا بخاطر چوب و گاهی میوه پرورش داده می شوند.مهم ترین گونه آن ها از نظر چوب گردوی سیاه شرق آمریکا است.گردوی ایرانی (Juglans regia L )مهم ترین گونه این جنس و یکی از مهم ترین میوه های خشک و آجیلی می باشد که بطور گسترده ای در سراسر جهان پراکنده شده و بصورت گسترده کشت می شود.

شرایط اقلیمی مناسب کاشت گردو:

سرمای زمستانه و بهاره ٬بارندگی و گرمای تابستان از عوامل اقلیمی مهمی هستند که می بایست در انتخاب محل کاشت درختان گردو به این عوامل توجه داشت.دمای کم در پاییز و بهار از عوامل محدود کننده عمده برای کشت گردو در بسیاری مناطق در عرض های بالا می باشد.در حالت کلی درخت گردو در طول تابستان و زمستان نسبت به گرما و سرمای بیش از حد حسا س است.به طور کلی گردوی ایرانی بهترین سازگاری را با شرایط مدیترانه ای دارد.یعنی تابستان های گرم و خشک و زمستان های معتدل را می پذیرد.نیاز سرمایی ارقام گردو متفاوت است .بنابراین اغلب تولید گردو در مناطقی از ایران است که نیاز سرمایی درختان  برطرف می شود.گردو در هر نوع خاکی رشد می کند اما خاک های آهکی ٬فشرده و یا شرایط خشک را نمی پسند د و PHمناسب آن ۵/۶ تا ۵/۷ ذکر گردیده است.این درخت خاک های عمیق شنی لومی و یا رسی لومی را ترجیح می دهد.شوری خاک را حداکثر تا ۴ میلی موس بر سانتیمتر تحمل می کند و به شرایط غرقابی خاک حساس است و رطوبت زیاد خاک باعث پوسیدگی ریشه و طوقه و ریزش گل ها و میوه ها می گردد.

روش های  ازدیاد گردو:

۱-   روش ازدیاد جنسی(غیر رویشی)

ازدیاد با استفاده از نهال های بذری

 در گذشته بذر گردوهای مرغوب را انتخاب و از آن ها برای تکثیر گردو استفاده می شد که این کار از زمان های قدیم شروع شده و طی مدت های طولانی برای تکثیر گردو کاربرد داشته و در حال حاضر نیز به صورت گسترده ای در کشور ما استفاده می شود.اگرچه این روش تکثیر دارای مزیت هایی مثل عدم انتقال بیماری های ویروسی از والدین به نتاج بذری و ارزانتر بودن روش تکثیر می باشد اما در مقابل ٬این روش تکثیر دارای معایب عمده ای نیز هست که مانع از استفاده آن برای تکثیر می شود از جمله آن ها می توان به هتروزیگوت بودن درختان گردو اشاره کرد که به دلیل دگر گرده افشان بودن درختان گردو ایجاد شده و باعث می شود تکثیر مجدد آن از طریق بذر منجر به تفرق هرچه بیشتر صفات رویشی و زایشی نتاج گردد.بنابر این با استفاده ازین روش ٬تعداد بسیار زیادی از هیبریدهای طبیعی با ویژگی های بسیار متنوعی ایجاد خواهد شد که محصولات تولیدی آن ها یکنواختی لازم ٬بازار پسندی ٬ارزش صادراتی و تجاری مطلوبی نخواهند داشت.در حال حاضر به دلیل بذری بودن اکثر باغ های ایران ٬مهم ترین موانع صادراتی این محصول ٬عدم یکنواختی محصول تولیدی از لحاظ اندازه ٬کیفیت مغز و سایر صفات ظاهری می باشد.

  ۲ – تکثیر رویشی (غیر جنسی)

برای تولید محصولات یکنواخت و یکدست باید تکثیر رویشی انجام گیردکه برخی از مزایای این روش عبارتند از :

۱)استفاده از ویژگی های گیاهان مادری که دارای صفات مطلوب هستند.

۲)امکان تکثیر تعداد زیادی از نهال های یکنواخت و ارقام مناسب در شرایط یکسان

۳)امکان ایجاد باغ های یکدست و مدیریت آسان و اقتصادی باغ

۴)تولید محصولات با کیفیت بالا و افزایش توان رقابتی محصولات تولیدی در بازارهای جهانی

۵)میزان عملکرد باغ های تکثیر شده با روش های غیر جنسی بسیار بیشتر از باغ های ایجاد شده با نهال های بذری است.

روش های مختلف دیگری نیز از قبیل خوابانیدن ٬قلمه زدن٬نامیزیدن ٬کشت بافت وپیوند برای تکثیر رویشی گردو مورد استفاده قرار می گیرد.

آفات گردو:از مهم ترین آفات گردو کرم سیب است که موجب صدمه شدید به محصول می گردد و میزان خسارت آن در ارقام زود گل بیشتر می باشد.لارو نسل اول آن از طریق انتهای گلگاه وارد میوه های کوچک شده و منجر به ریزش آن ها می شود.نسل دوم و سوم این آفت باعث سیاه شدن مغز و کاهش کیفیت میوه می شود.از دیگر آفات آن می توان به پروانه فری  و شته گردو را نام برد.

گردوی شهمیرزاد:

شهمیرزاد دارای بزرگترین باغ گردوی جهان به وسعت ۷۵۰ هکتاراست و “کمان رستم” درخت گردویی با ۱۳ قرن حیات در شهمیرزاد استان سمنان در فهرست آثار معنوی ایران ثبت شده است. منطقه ای با آب و هوای خوش که  از نظر   گردشگری   و کشاورزی  اهمیت  زیادی دارد و مهمترین  وی‍ژگی  این منطقه،  وجود بزرگترین  باغ گردوی جهان  در شهمیرزاد است. با تائید فائو ( سازمان خوار و بار جهانی) شهمیرزاد دارای بزرگترین باغ گردوی جهان به وسعت ۷۵۰ هکتاراست.مهمترین ویژگی گونه های گردوی این باغ که به تایید پروفسور ژرمن فرانسوی هم رسیده، خوشه ای بودن آن است. گردوی شهمیرزاد با مشخصاتی نظیر میزان چربی بالا، چوب سخت و خوش نقش و رکورد وزن دانه گردو (۲۵گرم)، ذخیره گاه منحصر به فرد و قدیمی ترین زیستگاه گردوی جهان است.شهمیرزاد ۵۰۰ درخت کهنسال گردوی بالای ۲۰۰ سال دارد. کارشناسان معتقدند وجود این درختان میراث معنوی شهر محسوب می شود و به نوعی به جاذبه های گردشگری شهمیرزاد کمک کرده اند.

 ” کمان رستم ” درخت گردویی با ۱۳ قرن حیات در شهمیرزاد استان سمنان در فهرست آثار معنوی ایران ثبت شده است. درخت گردوی قدیمی شهمیرزاد دارای تاجی ۲ شاخه و متقارن بوده و زیبایی خاصی در آن جلوه گر شده و به دلیل همین تاج زیبا، در بین اهالی بومی منطقه شهمیرزاد به نام درخت گردوی کمان رستم نامیده می شود.
این درخت حدود ۱۵ متر ارتفاع دارد و تاج کمانی آن از ارتفاع سه متری آغاز می شود. اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان برای حفظ و نگهداری این درخت، آن را در فهرست ذخایر فرهنگی و طبیعی کشور ثبت کرده است. سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان با بیان اینکه این درخت کهنسال در اسفند ماه سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده  است می گوید:‌ از ۲ سال گذشته فعالیت های خوبی برای مقاوم سازی این اثر طبیعی انجام شده است.باغ گردوی شهمیرزاد که رویشگاه کهن ترین درختان گردو در جهان است هر سال در فصل گردو چینی میزبان گردشگرانی از سراسر ایران است.